OFERTA
Rozród podstawą opłacalności produkcji (cz. IV)

 

produkcja mleka

30.03.2018
Dobry rozród podstawą opłacalności produkcji (cz. IV)

Dla prawidłowej laktacji i skutecznego zacielenia najważniejszy jest bilans białkowo-energetyczny dawki, czyli odpowiednie zestawienie białek i węglowodanów, odpowiadające produkcyjności krowy i parametrom uzyskiwanego od niej mleka.


W pierwszej fazie laktacji występuje stan fizjologicznego niedożywienia – zapotrzebowanie krowy na energię jest wyższe, niż można jej dostarczyć z pożywieniem. Ponieważ bilans energii jest ujemny, krowa musi korzystać z rezerw energetycznych, które zgromadziła w postaci tkanki tłuszczowej. Dlatego delikatny spadek kondycji na początku laktacji jest czymś normalnym i wynika z fizjologii. Wyrównanie poziomu dostarczanej energii z zapotrzebowaniem krowy następuje około 100. dnia laktacji, czyli pod koniec jej I fazy. Jeśli jednak krowa bardzo szybki chudnie, a dodatkowo traci apetyt, jest to już objaw chorobowy, związany najczęściej z ketozą. Pasza podawana zwierzęciu musi zaspokajać wszystkie jego potrzeby. Jako pierwsze muszą zostać pokryte potrzeby bytowe, czyli związane z oddychaniem, pracą mózgu oraz działaniem wszystkich narządów wewnętrznych. Na początku laktacji priorytetem staje się produkcja mleka potrzebnego do wyżywienia potomstwa, a na końcu znajduje się odżywianie rosnącego zarodka. Dopiero po mniej więcej 3 miesiącach od zapłodnienia rozwijający się płód daje wyraźne sygnały hormonalne do mózgu krowy, że musi ona najpierw skierować potrzebne składniki na rozwój ciąży, a laktacja jest spychana na dalszy plan.

Skutki ujemnego bilansu energetycznego

Długi okres ujemnego bilansu energetycznego jest szkodliwy nie tylko dla krowy (nadmierny spadek kondycji), ale również dla hodowcy. Jeśli stan ujemnego bilansu energetycznego u krowy przedłuża się, najczęściej nie wykazuje ona objawów rujowych, nie występuje więc owulacja. Zdarza się również, że pomimo wyraźnej rui owulacja przebiega nieprawidłowo lub zacielenie nie kończy się zapłodnieniem. Wtedy krowa regularnie powtarza ruję, ale nie dochodzi do zacielenia. Czasami też, kiedy doszło jednak do zapłodnienia i implantacji zarodka, nie jest on odpowiednio odżywiany i następuje jego obumarcie. Jeśli stało się to na wczesnym etapie ciąży, nie będzie widocznych objawów poronienia, zarodek zostanie po prostu wchłonięty przez organizm matki. W takim wypadku obserwuje się przerwę w rujach trwającą 2–3 miesiące. Podając pasze energetyczne należy zwrócić uwagę nie tylko na ilość energii, ale również na sposób ich trawienia. Nie powinno się zwiększać nadmiernie podaży pasz trawionych w żwaczu, takich jak śruty zbożowe czy melasa. Stosowanie ich w zbyt dużych ilościach może prowadzić do kwasicy. Znacznie lepszym wyborem będzie tłuszcz chroniony czy skrobia chroniona, które w całości albo w większej części są trawione w jelicie cienkim.

Rola białka w dawce

Drugim znaczącym składnikiem diety jest białko. Jego przyswajalność zależy nie tylko od ilości podanego białka i energii, ale także od jego źródła. Na początku laktacji, kiedy krowa osiąga swoje najwyższe wydajności, a także w czasie zacielenia najlepsze wyniki daje podawanie białka chronionego w dawce. Nadmierna podaż białka żwaczowego prowadzi do pogłębienia ujemnego bilansu energetycznego, a w kolejnych fazach do wzrostu poziomu mocznika w mleku i we krwi oraz do zatrucia organizmu. Dlatego najlepiej wybierać pasze z wysokim udziałem białka by-pass, jak na przykład pasze pochodzenia sojowego, a w szczególności pasze ekspandowane, oraz drożdże paszowe – jest to bardzo ważne przy żywieniu krów o najwyższych wydajnościach. W przypadku krów o niskich i średnich wydajnościach można się posiłkować takimi paszami jak DDGS, młóto browarniane czy kiełki słodowe. O stopniu wyrównania bilansu białkowo-energetycznego oraz prawidłowym skomponowaniu dawki świadczy poziom mocznika, który powinien utrzymywać się w przedziale od 180 do 300 mg/l. Dla krów przeznaczonych do zacielenia najlepszym poziomem jest 240–260 ml/l. Przy takich wskaźnikach można założyć, że dawka jest odpowiednio skomponowana, krowa przechodzi prawidłowo cały cykl rujowy oraz zachowane zostały odpowiednie warunki do rozwoju zarodka, a następnie płodu. Skuteczniejsze i szybsze zacielanie krów możliwe jest przy dbałości o prawidłowy bilans białkowo-energetyczny. Przy odpowiednim żywieniu można znacząco ograniczyć występowanie chorób metabolicznych, co wydłuża życie krowy w stadzie. Rzadsze wizyty weterynarza, zmniejszenie wydatków na leczenie oraz skuteczniejsza inseminacja to zysk ekonomiczny, który hodowca odczuwa praktycznie natychmiast. Natomiast niższy remont stada i wynikająca z tego ostrzejsza selekcja jałówek hodowlanych to szybszy postęp genetyczny i wyższe dochody z gospodarstwa w przyszłości. Dlatego odpowiednie żywienie należy traktować nie w kategorii wydatków, ale jako inwestycję na przyszłość.

Zapoznaj się z wcześniejszymi częściami informacji o rozrodzie u krów:

Część pierwsza
Część druga
Część trzecia
 

Informacja o plikach cookie na tej witrynie. Strona wykorzystuje pliki cookies w celach statystycznych. Dalsze korzystanie z tej strony bez zmiany preferencji dotyczących cookies oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki.
Zgadzam się