OFERTA
Rozród podstawą opłacalności produkcji (cz. V)

09.05.2018
Dobry rozród podstawą opłacalności produkcji (cz. V)

Problemy z rozrodem najczęściej kojarzone są z krowami wieloródkami, szczególnie jeśli osiągają one najwyższe wydajności mleczne. Coraz częściej jednak dotykają również jałówek.





Nie chodzi tu wyłącznie o kłopoty z wycieleniem czy prawidłowym startem w laktację. Wiele jałówek ma problemy z zacieleniem, których teoretycznie mieć nie powinny, ponieważ nie są obciążone przez poprzednie porody czy wysoką wydajność. Wzrasta odsetek jałówek, które pomimo kilkukrotnej inseminacji nie zostają zacielone i należy je brakować ze stada. To duża strata dla gospodarstwa, nie tylko pod względem ekonomicznym, ale i hodowlanym, bo oznacza zahamowanie postępu genetycznego.

Żeby wyhodować wartościową jałówkę, należy o nią zadbać już w momencie urodzenia. Czuwanie nad przebiegiem porodu, pomoc w razie potrzeby, dokładne oczyszczenie dróg oddechowych ze śluzu czy wytarcie do sucha to podstawowe czynności, o których hodowca powinien pamiętać przy wycieleniu. Usunięcie śluzu z nozdrzy i jamy ustnej czy osuszenie nowo narodzonej jałówki pozwoli znacząco zmniejszyć ryzyko wystąpienia zapalenia płuc. Masaż ciała przy wycieraniu dodatkowo pobudza krążenie krwi. Szybki przebieg porodu jest nie tylko mniej obciążający dla rodzącej krowy, ale również dla cielaka.

Najważniejszą czynnością po porodzie jest podanie cielęciu siary. Jest to przede wszystkim zaszczepienie odporności zwierzęciu. Bogactwo immunoglobulin znajdujących się w siarze przez pierwsze 24 godziny po porodzie jest nie do przecenienia. Cielę rodzi się jałowe pod względem przeciwciał, dopiero „uczy się” odporności. Odpowiednie odkarmienie jałówki siarą pozwala na osiągnięcie wysokiej odporności i zdrowotności. Ma to znaczenie nie tylko w pierwszych miesiącach, rzutuje też na odporność przez całe życie. Zdrowe jałóweczki lepiej rosną i są silniejsze, a w dorosłym życiu wykazują się wyższymi wydajnościami.

Żywienie cieląt

Przez pierwsze 3 miesiące życia wszystkie cielęta żywi się w taki sam sposób, bez względu na płeć czy przeznaczenie hodowlane. Od 4. miesiąca jałówki, które hodowca chce w przyszłości przeznaczyć na remont stada, wymagają specjalnego traktowania i mniej intensywnego żywienia. Podstawę dawki powinny w tym wypadku stanowić sianokiszonka i siano, a z pasz treściwych niewielkie ilości śrut zbożowych, ale z dodatkiem dobrych pasz białkowych. Dzięki temu w przyszłości możliwe będzie wykorzystanie w pełni potencjału genetycznego zwierzęcia pod względem wydajności mlecznej.

U zdrowej jałówki można spodziewać się prawidłowego wzrostu i cyklu hormonalnego. Prawidłowe dojrzewanie płciowe i regularny cykl rujowy zwiększa prawdopodobieństwo zacielenia już po pierwszym zabiegu inseminacyjnym.

Oszczędne żywienie jałówek pod względem energetycznym to nie tylko niższy koszt wychowu. To przede wszystkim zapewnienie odpowiednich warunków do wzrostu, jak również sposób na uniknięcie zbytniego otłuszczenia. Jałówki, które pobierają duże ilości wysokoenergetycznej kiszonki z kukurydzy czy śrut zbożowych, obrastają w tkankę tłuszczową. Podobnie jak w przypadku dorosłych krów, nadmierne otłuszczenie zaburza gospodarkę hormonalną i powoduje nieregularne lub późne wystąpienie rui.

Ważne warunki utrzymania

Bardzo ekonomicznym sposobem wychowu jałówek jest wypas pastwiskowy. To nie tylko oszczędność paszy, ale również zwiększenie naturalnej zdrowotności. Ruch na świeżym powietrzu, działanie promieni słonecznych czy zawartość witamin, a szczególnie β-karotenu w zielonce, bardzo pozytywnie wpływają na odpowiedni wzrost, prawidłową produkcję hormonów oraz okazywanie pierwszych oznak rujowych. Zapewniając zwierzętom dużą dawkę ruchu przeciwdziałamy nadmiernemu otłuszczeniu. Nie każdy hodowca ma jednak możliwość wypasu. W takim wypadku należy zapewnić zwierzętom odpowiednie warunki w pomieszczeniach gospodarczych. Podstawą jest duża ilość światła dziennego, które naturalnie reguluje procesy życiowe oraz pobieranie paszy. Świetliki umieszczone w dachu są tu najlepszym rozwiązaniem.

Ważnym elementem w żywieniu jałówek hodowlanych jest również suplementacja witaminowo-mineralna. Ma ona szczególne znaczenie w przypadku alkierzowego utrzymania bydła. Wszelkie braki witamin czy minerałów mogą zachwiać równowagą organizmu, a w konsekwencji zaburzyć cykl rujowy. Najlepiej wybrać premiksy przeznaczone specjalnie dla jałówek lub młodzieży hodowlanej, ewentualnie dla krów mlecznych o niskich wydajnościach. Podawanie premiksów zawierających β-karoten w okresie poprzedzającym spodziewaną ruję skutkuje jej lepsza manifestacją i skuteczniejszym kryciem.

Skuteczny rozród

Zgodnie z przepisami jałówki nie powinny być zacielane przed ukończeniem 12. miesiąca życia. Za odpowiedni moment zacielenia jałówki ras mlecznych uznaje się wiek 14–16 miesięcy. Jednak ważniejszy od wieku jest kaliber jałówki. Powinna ona osiągnąć wagę mniej więcej 2/3–3/4 dorosłej krowy. Taka wielkość zapewnia prawidłowy wzrost zarówno jałówki, jak i płodu. Zbyt wczesne zacielenie przy zbyt małych wymiarach oznacza zmniejszenie wydajności pierwszej laktacji niewykorzystanie w pełni potencjału genetycznego zwierzęcia.

Do krycia jałówek warto wykorzystać buhaja, który jest oceniany jako generujący lekkie i łatwe porody. Dobrze byłoby, żeby cielę nie było zbyt masywne, co również ułatwi poród. W ofercie firm dystrybuujących nasienie do inseminacji często przy opisie buhaja zamieszcza się opis, iż jest on polecany do krycia jałówek. Używanie własnego, niesprawdzonego rozpłodnika może być przyczyną ciężkich porodów, a nawet późniejszych problemów pierwiastek z kolejnym zacieleniem.

Jałówkę na 2–3 tygodnie przed wycieleniem karmimy podobnie jak inne krowy w tym okresie, czyli wprowadzamy pasze wysokoenergetyczne i premiksy o bogatym składzie. Przy porodzie należy zwrócić na jałówkę szczególną uwagę i otoczyć ją opieką, ponieważ to poprawi to jej późniejsze wyniki rozrodu.

Informacja o plikach cookie na tej witrynie. Strona wykorzystuje pliki cookies w celach statystycznych. Dalsze korzystanie z tej strony bez zmiany preferencji dotyczących cookies oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki.
Zgadzam się